Koepelkerk Arnhem – het hart van het Jansplein

De Koepelkerk is een van de meest karakteristieke gebouwen in het Arnhemse centrum. Met haar achthoekige vorm, koperen daklantaarn en neoclassicistische uitstraling vormt de kerk een opvallend middelpunt van het Jansplein. Hoewel het huidige gebouw uit de 19e eeuw stamt, gaat de religieuze geschiedenis van deze plek ruim 750 jaar terug.

Van middeleeuwse Sint‑Janskerk naar Koepelkerk

Op het Jansplein stond vanaf circa 1200 de Sint‑Janskerk, onderdeel van de Commanderij van Sint Jan. Deze kerk had een Romaans tweetorenfront en werd later uitgebreid met gotische elementen. Na branden in 1425 en 1795 raakte het gebouw steeds verder in verval. In 1817 werd de oude Janskerk gesloopt.

Omdat de Eusebiuskerk de groeiende hervormde gemeenschap niet meer kon bedienen, kreeg Arnhem toestemming om op dezelfde plek een nieuwe kerk te bouwen. Dat werd de Koepelkerk, die in 1837–1838 verrees.

Architectuur: neoclassicisme in het centrum van Arnhem

De Koepelkerk is ontworpen door stadsbouwmeester Anthony Aytink van Falkenstein, die zich liet inspireren door de Ronde Lutherse Kerk in Amsterdam.

Kenmerken:

• Achthoekige buitenvorm, ronde binnenruimte
• Ionische zuilen rondom de centrale preekstoel
• Dubbele houten koepelconstructie
• Bakstenen muren, leien dak en koperen daklantaarn
• Centraalbouw, typisch voor neoclassicistische kerken

De eerste steen werd gelegd op 14 juni 1837, en Koning Willem I bezocht het bouwterrein nog dezelfde week.

Oorlogsschade tijdens de Slag om Arnhem

Tijdens de Slag om Arnhem (1944) kreeg de Koepelkerk een voltreffer recht boven het orgel. Regen en wind hadden maandenlang vrij spel, waardoor het gebouw zwaar beschadigd raakte.

Na de oorlog werd de kerk provisorisch hersteld, maar een grote restauratie volgde in 1976, waarbij onder de kerkzaal een souterrain werd gecreëerd en de tweede galerij werd teruggebracht.

Het Naber‑orgel (1841)

Een bijzonder element in de Koepelkerk is het Naber‑orgel uit 1841, gebouwd door Carl Friedrich August Naber. Het orgel werd meerdere keren gerestaureerd, onder andere in 1948 en 1973.

De monumentale orgelkas bevat snijwerk in late Empire‑stijl, met houten beelden van koning David en twee bazuinengelen.

De Koepelkerk vandaag

De Koepelkerk is een rijksmonument (monumentnummer 8331) en wordt tegenwoordig gebruikt door de Nederlandse Gereformeerde Kerken.

Het gebouw is een herkenbaar baken in het Janskwartier:

• centraal gelegen in het voetgangersgebied,
• omringd door horeca en winkels,
• een geliefde plek voor evenementen en stadsactiviteiten,
• een architectonisch ankerpunt dat de middeleeuwse en moderne geschiedenis van Arnhem verbindt.